Boerderij en schuilkerk
Voor het concert op zondag 14 september kiest Vox Delflandiae voor een boerderij als ‘podium’. We zijn die dag te gast bij de gebroeders Arkesteijn op
Abbestee, een fraaie boerderij, verscholen onder kastanjebomen, net buiten het dorp Schipluiden. Het verhaal gaat dat in de tijd van de Contrareformatie deze boerderij is gebruikt als schuilkerk.
| Met zijn concert (aanvang: 16.00 uur) geeft Vox Delflandiae aandacht aan deze rol van de boerderij als ontmoetingsplaats van gelovigen. In die tijd zijn verschillende boerderijen in Midden-Delfland gebruikt als schuilkerk. Vox Delflandiae zingt een Latijnse Mis, getoonzet door de Nederlander Jacob Obrecht ((1453 – 1505): ‘L’homme armé’. Het wordt een concertuitvoering op een historische plaats. Geen reconstructie van een viering uit die periode (begin 17e eeuw). Want een gezongen mis en instrumenten zullen toen niet gebruikelijk zijn geweest. Te opvallend. Maar ook alleen voorbehouden aan de meer welgestelde kringen en daarom niet gebruikelijk op het platteland. Op Abbestee zal toentertijd de mis zijn gelezen door een geestelijke. |
De Abbestee - Tramkade Schipluiden
|
Een priester die dat ook echt op die plaats kan hebben gedaan is
Jan Baptist Stalpart van der Wiele (1579-1630). Hij woonde en werkte in het Bagijnhof in Delft en was daar geestelijk leider van meer dan honderd ‘klopjes’, religieuze vrouwen. Maar hij had ook de zielzorg voor de katholieken in heel Delfland. Uit documenten is bekend dat Stalpart van der Wiele zeker de mis heeft gelezen op de Hoge Woning in de Groeneveldse polder. Stalpart van der Wiele was een muzikaal man en begenadigd dichter. Hij zong veel met zijn klopjes en schreef grote aantallen liederen. Meest vrome teksten op bestaande melodieën, zoals die tijd gebruikelijk was (ook Obrecht gebruikte voor zijn mis de melodie van een populair Frans lied: l’homme armé). Stalpart van der Wiele volgde met zijn liederen het kerkelijk jaar. Meer dan honderd liederen voor de zondagen (in de bundel Gulde Jaer ons Heeren Jesu Christi, 1628). En Stalpart van der Wiele schreef ook – voor bijna elke dag van het jaar – een lied voor een of meer heiligen. Deze ‘heiligenliederen’ zijn na zijn dood uitgegeven als ‘Gulde-Jaers Feestdagen’ (1634). Heiligenliederen namen in de Contrareformatie de functie van de heiligenbeelden over. Die waren immers tijdens de beeldenstorm door de Protestanten kapotgeslagen en uit de kerken gehaald. Vox Delflandiae zingt in zijn concert een aantal van deze heiligenliederen.
Tussen stad en platteland
Vox Delflandiae zal een deel van het concert van zondag 14 september ook uitvoeren in de Oud-Katholieke kerk in Delft aan het Bagijnhof (13.30 uur) – inderdaad domicilie van onze priester-dichter
Stalpart van der Wiele.
| Met dit ‘dubbelconcert’ wordt de relatie tussen stad en land benadrukt, zoals die al eeuwen bestaat. De Oud-Katholieke kerk is ook een
schuilkerk, maar dan in de stad. De praktijk hier in de 17e eeuw was dat de Rooms-Katholieke diensten en bijeenkomsten wel werden gedoogd door de overheden, maar ze mochten niet zichtbaar zijn en geen ‘aanstoot’ geven. Vandaar dat op het platteland meestal de beschutting van een boerderij werd gezocht. In de steden waren het vaak de achterkamers of zolder (‘Onze lieve Heer op zolder’ in Amsterdam). De Oud-Katholieke kerk in Delft is gebouwd in 1743 en ziet er van buiten uit als een normale woning. Binnen herbergt het pand een fraai kerkinterieur in Lodewijk XIV en Lodewijk IV stijl. Rond de concerten van Vox Delflandiae op 14 september zijn twee exposities. In de Oud Katholieke kerk over Stalpart van der Wiele. In de N.H. kerk van Schipluiden over schuilkerken in boerderijen in Midden-Delfland. Beide exposities zijn op zaterdag en zondag te zien. |
Oud-katholieke kerk Begijnhof Delft, foto
Delftse monumenten digitaal
|
|
